ปฐมาจารย์เซน แห่งประเทศสยาม ตอนที่ ๒

บทเรียนการสอนแรก แบบเซนของหลวงพ่อเทียน บทเรียนการสอนแรก แบบเซนของหลวงพ่อเทียน   ครั้งแรกที่ผู้เขียนได้พบกับหลวงพ่อเทียน ที่วัดสวนแก้ว อำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี ผู้เขียนได้ถูกชักนำ โดยอาจารย์โกวิท เขมานันทะ ให้มาพบกับหลวงพ่อ   ด้วยความอยากได้คำตอบ ในปัญหาที่ตนเองสงสัยมานานว่า “อารมณ์รูปนามแบบสติปัฏฐานแท้ๆ นั้น เป็นอย่างไร?”   เพราะผู้เขียนเคยไปฝึกกรรมฐาน กับสำนักอาจารย์ต่างๆ มาหลายสำนัก แต่ละสำนักจะมีคำถามที่ใช้สอบอารมณ์ เหมือนกันแทบทุกสำนัก   คำถามหนึ่งก็คือถามว่า “ท่านรู้จักรูป รู้จักนาม แล้วยัง?”   เมื่อผู้เขียนตอบด้วยคำตอบเดิมทุกครั้งว่า “รูปก็คือกาย นามก็คือใจ” ก็เป็นเหมือนเดิมทุกครั้ง ที่ได้คำตอบยืนยันกลับมาว่า “มันใช่ แต่มันไม่ถูก”   คำตอบกลับมาแบบนี้ มันผูกมัดบีบคั้นจิตใจ ของผู้เขียนมายาวนาน จนกระทั่งได้โอกาสมาพบ หลวงพ่อเทียนในครั้งแรก ก็ยิงคำถามแบบเดียวกับ ที่ได้จากอาจารย์กรรมฐานท่านก่อนๆ ว่า   “อารมณ์รูปนามแบบวิปัสสนา เป็นอย่างไรครับ หลวงพ่อ?”   แต่คำตอบของท่านแปลกไป จากอาจารย์วิปัสสนาท่านอื่นๆ มาก […]

ปฐมาจารย์เซน แห่งประเทศสยาม ตอนที่ ๑

คำไขกุญแจ คำแก้ประตูใจ การทำอะไรตามๆ กัน และการพูดการคิดอะไรตามๆ กันไปตามกระแสโลกนิยม แต่ในโลกของธรรมนิยมแล้ว อาจจะไม่ใช่ทั้งหมด แต่ควรจะเป็นว่า “ทำในสิ่งที่ควรทำพูดในสิ่งควรพูด และคิดในสิ่งที่ควรคิด” มากกว่าการทำอะไรตามๆกัน ทั้งๆที่ไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง หรือไม่เหมาะกับกาลเทศะ คนไทยเราโดยธาตุแท้และดั้งเดิม เป็นชนชาติที่มีพรสวรรค์ในการประยุกต์ และปรับปรุงตนเองให้เหมาะสม กับสถานการณ์อย่างยอดเยี่ยม และบุคลิกในส่วนนี้นี่เองที่ทำให้ คนสยามประเทศของเรามีพรสวรรค์เป็นเลิศ ในการสร้างสรรค์และดัดแปลงสภาพแวดล้อมต่างๆ ให้ทันสมัยอยู่เสมอ หรือเรียกว่า “อมตะ” คงจะไม่ผิด ดังนั้นเมืองไทยของเราลือเลื่องเฟื่องฟูไปด้วยศิลปวัฒนธรรมอันดีงามและสร้างสรรค์ ไม่ว่าจะเป็นงานศิลปกรรมแขนงต่างๆ เช่น วรรณกรรม สถาปัตยกรรม ตลอดถึงศาสนกรรม เป็นต้น  เราจึงปฏิสธไม่ได้สำหรับพรสวรรค์ในการสร้างผลงานอันหลากหลายเหล่านี้ ชนชาติสยามของเราได้รับอิทธิพลมาจากพุทธศาสนา จนกลายมาเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของเราจนทุกวันนี้ หนังสือเล่มนี้อยากจะบอกว่า แม้แต่เรื่องพุทธศาสนาอันเป็นเรื่องของนามธรรม คนสยามเราก็สามารถปรับปรุงแก้ไข ให้เข้ากับชนชาติของตนเองได้อย่างเหมาะสมกลมกลืน เช่น เมื่อเรารับเอาพุทธศาสนาแบบเถรวาทเข้ามาสู่สยามประเทศเป็นเวลานานกว่ายี่สิบศตวรรษแล้ว แต่เราก็สามารถปรับปรุงพุทธศาสนาแบบเถรวาทใช้ได้ดีกว่า ประเทศสยามของเราได้ให้กำเนิดพระอริยเจ้า หรือผู้บรรลุธรรมมากมาย มาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน นั้นเป็นหลักฐานยืนยันว่าเราสืบทอดพุทธศาสนาได้ตรงตามเจตนารมณ์ของพระศาสดา มากกว่าประเทศผู้กำเนิดศาสนาเสียอีก แม้ว่าสยามประเทศไม่ได้รับเอาพุทธศาสนาแบบมหายานเข้ามาโดยตรงเหมือนกันเช่น จีน เกาหลี ญี่ปุ่น เป็นต้น แต่วิถีของคนสยามก็เป็นวิถีแห่งพุทธมหายานได้อย่างกลมกลืน ถึงแม้ไม่ได้ประกาศตนเองว่าเป็นมหายาน ไม่ว่าท่านเหล่านั้นจะเป็นนักบวชหรือคฤหัสถ์ก็ตาม […]

ค้นหาความจริงของชีวิตจิตใจ

ทำไมเราจึงต้องเกิด? ทุกอย่างในโลกทั้งหมด มันเริ่มต้นที่เรามีชีวิตจิตใจ เพราะมีเราจึงมีโลก   เพราะมีโลก เราจึงเป็นศูนย์กลางของสิ่งมีชีวิต ถ้าไม่มีชีวิตของเราเกิดขึ้น ไฉนเลยจะรู้ได้ว่า โลกนี้มีอยู่จริง รากเหง้าดั้งเดิมของชีวิต จึงประกอบด้วยสิ่ง 2 สิ่ง คือชีวิตกับจิตวิญญาณ   ที่ทั่วไปเรียกว่า กายกับใจ หรือรูปกับนาม   ธรรมชาติของสองสิ่งนี้ ต้องมีที่มาหรือประวัติศาสตร์ ว่ามันเป็นมาอย่างไร หรือเป็นผลผลิตออกมาจากอะไร?   เบื้องต้นเราต้องทำความเข้าใจกันก่อน ว่าเราจะนิยามชีวิตที่เป็นอยู่ปัจจุบัน จะไม่สืบสาวไปไกลถึงอดีตอนาคต อันยาวไกลของมัน   ดังนั้น เราจึงตั้งต้นที่ว่ารูปกับนาม หรือกายกับใจ มันเริ่มต้นมาจากสิ่งเดียวกัน คือ “จิตวิญญาณ”   เมื่อจิตวิญญาณ ให้กำเนิดชีวิต จึงเรียกมันใหม่ว่า “ชีวิตจิตใจ”   จิตวิญญาณของแต่ละคน ได้ก่อเกิดมาจากพลังงาน ของธรรมชาติชนิดหนึ่ง ที่เรียกว่า “กรรมหรือมโนกรรม” นั้นคือการเกิดและการดับ ของธรรมชาติภายใน   พลังงานส่วนนี้ ดั้งเดิมกำเนิดมาจากอะไร? เราจะไม่ย้อนหลังไปไกลกว่านี้   ความจริงขั้นปรมัตถ์กล่าวว่า […]

ถอนรากเหง้ากามาสวะ

เหตุคือการเกิดดับ ธรรมทั้งหลายเกิดแต่เหตุ พระตถาคตตรัสถึงเหตุเกิด และการดับไปของเหตุนั้น   พระมหาสมณะตรัสเรื่องนี้เท่านั้น (เย ธัมมา เหตุปปภวาเตสัง เหตุง ตถาคโต เตสัญจะ โย นิโรโธ จะ เอวัง วาที มหาสมโน)   พระเถรคาถาบทนี้ที่พระอัสสชิ กล่าวแก่อุปติสสมานพ (พระสารีบุตร) เป็นบทสรุปคำสอนของพระพุทธองค์ อย่างชัดเจน ตรงประเด็นและสั้นลัดที่สุด   สรุปเป็นภาษาไทยง่ายๆ อีกที ก็คือ พระตถาคตตรัสสอนแต่เรื่องเหตุ ของการเกิดและการดับเท่านั้น   เพราะคำว่า “ธรรม” แปลว่า “เหตุ” เหตุคือการเกิด-ดับ   ถ้าจะดับก็ดับที่เหตุ ตามที่กล่าวแล้วว่า “อาสวธรรม” เป็นเหตุเบื้องต้นและเบื้องปลายของทุกข์   แต่ความสบาย ความไม่สบาย ทางกาย เป็นธรรมชาติอย่างหนึ่ง ซึ่งเกิดจากกฎของไตรลักษณ์   การไม่รู้จัก ไม่เข้าใจกฎ ของไตรลักษณ์นั่นเอง เป็นเหตุให้เกิดทุกข์ คือ ความไม่สบายใจ […]

พระธรรมเทศนา เส้นทางสู่ความเป็นพุทธภาวะ

เส้นทางสู่ความเป็นพุทธภาวะ โดย.หลวงพ่อพระมหาดิเรก พุทฺธยานนฺโท วัดพระธาตุแสงเทียน บ.ปากปาน ต.ไทรย้อย อ.เด่นชัย จ.แพร่ 54110 Thailand

แดนนิพพานอยู่ไหน?

นิพพานคือปัจจุบันจิต เรื่องนี้จะยากขนาดไหน เราก็ต้องพยายาม เพราะอุดมการณ์ของพุทธศาสนิกชน ที่เราเคยตั้งไว้ว่า “ต้องไปให้ถึงพระนิพพาน”   เช่นเมื่อเราทำบุญทุกครั้ง เราสละสิ่งของทุกสิ่งทุกอย่าง ให้เป็นทาน เรามักปรารถนาให้ถึง มรรค ผล นิพพานในอนาคตกาล   แต่จริงๆ แล้วในขณะที่ปฏิบัติ เราสามารถปรารถนา ถึงนิพพานได้ในปัจจุบันกาล เบื้องหน้านี้ได้เลย   เพราะนิพพานเป็นปัจจุบันธรรม ถ้าเป็นอดีต อนาคตก็ไม่ใช่นิพพาน   เราจะปรารถนานิพพาน ในอนาคตนั้นไม่ได้ ไปไม่ถึง แต่ต้องปรารถนาในปัจจุบันนี้ เพราะนิพพาน คือจิตที่อยู่กับปัจจุบัน นิพพานไม่มีอดีตและอนาคต เราจึงมีการภาวนาโดยใช้วิธีการ ของหลวงพ่อเทียน จิตตสุโภ ใช้วิธีการเคลื่อนไหว เพื่อเพิ่มกำลังให้สติ ที่เกิดจากการตามรู้ การเคลื่อนไหวของกาย   แล้วสติจะดึงจิต กลับมาอยู่กับกายได้ ทำให้เกิดอาการ รู้เนื้อรู้ตัวขึ้นมาเอง   ดังนั้น การมีสติสัมปชัญญะ จึงเป็นการชักนำจิต เข้าถึงนิพพาน ได้ทุกๆ ขณะอยู่แล้ว   เราจะรู้ปริยัติหรือไม่รู้ก็ตาม จิตสามารถเข้าถึงนิพพาน ไปทีละก้าวๆ […]